Gerard Kemkers in actie op het WK in Innsbruck (1990)

Een ruisje van de schaats op het ijs tijdens een trainingskamp in Inzell was achteraf gezien voor Gerard Kemkers een van de voortekenen van de zwabbervoet: “Maar het werd steeds erger. Op den duur kon ik geen buitenkant meer pakken”, kijkt Kemkers terug.

Sluipmoordenaar

“Het is echt een sluipmoordenaar. Ik ben er niet mee geboren, en heb de eerste vier jaar van mijn internationale carrière normaal kunnen beleven. Topsport gaat om prijzen winnen, maar voor een schaatser in hart en nieren gaat het om lekker schaatsen, de balans met jezelf. En dat werd eruit gehaald.”

Kemkers kwam dankzij zijn blessure volop in de schijnwerpers te staan: “De hele wereld kwam over me heen. Iedereen die zich bij me meldde deed dat met de beste bedoelingen, maar dat gaf me nog meer verwarring. Ik kon rationeel makkelijk zeggen: ‘ik stop ermee’, maar het heeft langer geduurd tot mijn hart ook accepteerde dat het over was.”

Het hele medische proces speelde daar ook in mee: “Na een jaar was ik in een enorme medische molen terechtgekomen, de zwabbervoet was toen nog niet bekend. Er wordt nu wel serieus onderzoek gedaan, en ik denk dat ik wel een antwoord zou kunnen krijgen met de huidige technieken en wetenschap. Maar daar heb ik geen behoefte aan.”

“Het beperkt me nu niet in mijn levensgenot. Destijds heb ik een paar jaar nodig gehad om een punt achter het verhaal te zetten, maar ik ben sterker uit de situatie gekomen. Sindsdien is dat mijn motto: je hebt af en toe moeilijke periodes nodig om beter te worden.”

Sportgeneeskunde

Jaap Stomphorst is sportarts in de Isala Klinieken in Zwolle. Dit ziekenhuis is een expertcentrum op het gebied van het inspanningsgebonden compartimentsyndroom. Hoewel ook Stomphorst niet met een wetenschappelijke onderbouwing kan zeggen wat de precieze oorzaak van de zwabbervoet is, heeft hij wel een vermoeden.

“Om de verschillende (groepjes) spieren in je lichaam zit een fascie, een soort ‘jasje’. Dat kan soms bij inspanning te strak worden, wat een verstoorde bloedstoevoer als gevolg heeft. Veel schaatsers hebben daar last van, en klagen over pijn en coördinatieproblemen.”

“Wij denken dat een zwabbervoet een gevolg van hetzelfde probleem is, maar dan zonder de pijn. De zenuwen die in het onderbeen lopen zijn zeer gevoelig voor druk. De verhoogde druk op de betreffende zenuwen zouden bij langer schaatsen coördinatie- en controleverlies kunnen veroorzaken.” Met andere woorden, de pijn maar ook de zwabbervoet zouden twee verschillende ‘symptomen’ van het compartimentsyndroom kunnen zijn.

Bij het compartimentsyndroom is opereren eigenlijk de enige oplossing. Stomphorst zou de zwabbervoet graag nader willen onderzoeken om deze verklaring wetenschappelijk te onderbouwen en om te onderzoeken of een operatie ook bij deze schaatsers kan helpen. “Wij zijn het enige centrum dat drukmetingen tijdens inspanning verricht. Schaatsers die last hebben van een zwabbervoet kunnen zich daarvoor bij ons melden.”

Dit artikel is een vervolg op een eerder artikel over de zwabbervoet.